Een elektronische toon wordt vaak voortgebracht door middel van een...
Perforator
Oscillator
Oscilloscoop
Klavier
onderwerpen
Sonho de um carnaval: het begin
Zoals gezegd is samba een samensmelting van blanke en zwarte muziek. Het ritme van de samba komt indirect uit Afrika terwijl melodieën geinspireerd waren op Europese muziek.

Een oudere muziekstijl, de choro, was populair onder de vele burgers van Portugese afkomst. Choro ligt dicht bij Portugese volksmuziek, maar toen zwarte Brazilianen deze stijl op hun gehoor naspeelden, slopen er vanzelf meer Afrikaanse invloeden in deze muziek door. Simpel gezegd: Europese melodieën en Afrikaanse ritmes vonden elkaar, gezongen in het Braziliaans-Portugees van de straat. Samba was de muziek van de favela, maar die muziek klonk zo onweerstaanbaar dat ze al snel ook de blanke oren in de gegoede buurten bereikten. In 1917 werd de eerste samba door Donga op plaat gezet, het lied Pelo Telefone. Misschien lijkt dit lied ver af te staan van de overdonderende glittersamba van nu, maar veel muzikale elementen, vooral het ritme, zijn overeind gebleven.

Dictator
Lange tijd was samba de muziek van de arme, zwarte Brazilianen. Toch werd juist deze armeluismuziek in amper twintig jaar tijd dé nationale muziek van Brazilië. Hoe kon dat? Daarvoor komen we terecht bij Getulio Vargas. Vargas was van 1930 tot 1945 de dictator van Brazilië. Hij was een man met veel gezichten. Hij liet politieke tegenstanders opsluiten, maar deed ook zijn best als iemand die zich inzette om het lot van arme boeren en arbeiders te verbeteren, iets waarmee hij de bijnaam ‘vader van de armen’ verdiende. Hij was een dictator die tijdens de Tweede Wereldoorlog zich schaarde aan de zijde van de geallieerden om tegen andere dictaturen te vechten. Vargas was een echte nationalist en zocht naar een identiteit voor zijn jonge land en dan vooral een identiteit waarin het land zich kon onderscheiden van de oude kolonisator Portugal. Die vond Vargas in de gemengde bevolking, die in zijn ogen het beste van Europa, Afrika en Amerika verenigde.

De kliek rond de president ging op zoek naar symbolen van die vermenging en ze kwamen uit bij de samba en het carnaval. Een groot aantal artiesten profiteerde van deze upgrade van hun muziek: ze mochten platen opnemen, voor de radio spelen en soms zelfs in het buitenland optreden. Sommige muzikanten schreven op hun beurt nummers die de president eerden, maar vaker bezongen ze de schoonheid van Brazilië en haar inwoners. Dit subgenre van de samba kreeg de bijnaam ‘samba-exaltação’. Eén van die liederen groeide uit tot het onofficiële volkslied van het land: Aquarela do Brasil van Ary Barosso. De samba die deze tijd het best definieert is de samba-cancão, het Braziliaanse luisterlied op het subtiel wiegende ritme van de samba.

Carmen Miranda
Vargas slaagde in zijn opzet. Nog altijd worden de ‘gemixte’ uitingen als carnaval en samba gezien als typisch Braziliaans. En vanaf de jaren dertig luisterde de rest van de wereld ook mee. In de persoon van Carmen Miranda exporteerden de Brazilianen een explosieve zangeres/actrice die furore maakte in Hollywood. De Amerikanen vergaapten zich aan haar exotische verschijning. Miranda leerde de Amerikanen niet alleen de beginselen van de samba, maar introduceerde ook Cubaanse stijlen als de mambo en chachacha. Sommige Brazilianen vonden dat Carmen Miranda slechts exotische clichés over hun land uitventte, maar toen de zangeres in 1955 plots overleed, stonden er in Rio meer dan een miljoen mensen langs de weg om haar de laatste eer te bewijzen.
audio fragmenten
choro
Donga - Pelo telefone
Ary Barosso - Aquarela do Brasil
Ana de Holanda - Samba triste
Cartola - Silencio de um cipreste
Carmen Miranda - The South American way
bekijk ook deze wijzers
over de CDR
50 jaar
In 2011 vierde de Centrale Discotheek Rotterdam haar vijftigste verjaardag. Deze webwijzer gaat over onze geschiedenis en mogelijkheden in woord, beeld en natuurlijk, geluid. 
populair
Nederlandstalige muziek
Webwijzer over het Nederlandstalige lied. Van middeleeuwse volksliedjes tot moderne hits, van satirisch cabaret tot licht amusement en van serieuze poezie tot meezing-refreintjes.