Een elektronische toon wordt vaak voortgebracht door middel van een...
Perforator
Oscillator
Oscilloscoop
Klavier
onderwerpen
Classic Electro: klassieke elektronica
Het vurige begin

In Frankrijk legden Pierre Henry en Pierre Schaeffer de basis voor wat musique concrète zou gaan heten. Zij hadden hiervoor studio’s opgezet in panden van de omroep – een tactiek die veel werd overgenomen. Voor hun muziek maakten zij vooral gebruik van de mogelijkheid om geluiden uit de omgeving op te nemen met bandrecorders. De opgenomen klanken konden zij dan verder bewerken en monteren tot een soort geluidsfilms.

In Duitsland (met als brandpunt de studio’s in Keulen) ging men vanuit een hele andere optiek aan de slag: in plaats van geluiden op te nemen, gingen ze zelf klanken maken. Filters, bandrecorders, sinus- en ruisgeneratoren speelden hier een centrale rol. De technici Werner Meyer-Eppler en Herbert Eimert ondersteunden en inspireerden jonge componisten als Gottfried Michael Koenig, Karel Goeyvaerts en Karlheinz Stockhausen. Vooral deze laatste, die overigens zijn eerste experimenten in Parijs deed, zou bekend worden bij een groter publiek, en zijn Gesang der Jünglinge zou al snel tot een van de meesterwerken van de elektronische muziek gezien worden.

Overigens werd ook in vele andere landen baanbrekend werk gedaan, onder meer door Milton Babbitt en Vladimir Ussachevsky in de VS en de Griekse componist Iannis Xenakis in Parijs.

Niet in de laatste plaats speelde Nederland een belangrijke rol. Al vanaf 1956 waren componisten als Dick Raaijmakers actief in de studio’s van Philips en in 1961 werd de Studio voor Elektronische Muziek in Utrecht opgericht (tegenwoordig het Instituut voor Sonologie in Den Haag). Naast Raaijmakers heeft ons land enkele componisten met internationale aanzien voortgebracht, zoals Jan Boerman en Ton Bruynèl.

Live elektronische muziek

Veel van deze elektronische muziek was per definitie alleen via luidsprekers te horen, en was bovendien alleen ‘tastbaar’ in haar opname, op magnetische band (tape), cd, lp, of, tegenwoordig, de computer. Gaandeweg begon men echter de uitvoerende musicus weer een plek te geven in de totstandkoming van een compositie. Live Electronic Music, de term die hiervoor wordt gebruikt, heeft in de afgelopen decennia een snelle ontwikkeling gemaakt, natuurlijk mede door steeds beter en sneller wordende apparatuur, die live bediend kan worden. In Nederland heeft Michel Waisvisz (1949-2008) naam gemaakt met zijn elektronische handschoenen, en grote invloed gehad op live elektronica.

Tegenwoordig

Sinds de jaren zeventig van de twintigste eeuw is het aantal componisten en musici dat zich op (live) elektronische muziek heeft gericht, enorm gegroeid – mede dankzij de steeds lagere technische drempels. Om slechts enkele namen te noemen: Trevor Wishart (Engeland) heeft zich decennia lang op de technische bewerking van de menselijke stem gericht; Francis Dhomont (Canada) heeft de ‘musique concrète’ met fijnzinnige composities tot in de 21e eeuw gebracht; Barry Truax is de pionier van de ‘soundscape’, Nicolas Collins is nog steeds een belangrijke exponent van de live elektronica en hier in Nederland bouwt Kees Tazelaar aan een indrukwekkend oeuvre.
audio fragmenten
Schaeffers eerste voorbeeld van Musique Concrète: Etude aux chemins de fer
G.M. Koenigs systematiek in Terminus II
Stockhausens eerste meesterwerk voor tape
Iannis Xenakis: Concret PH
Eén van Jan Boermans vele werken: Ontketening
Michel Waisvisz' elektronische handen
Trevor Wisharts virtuoze Vox 5
Een filmische compositie van Francis Dhomont
Crosstalk A (2008) van Kees Tazelaar
Aaneengeschakelde bandrecords Aaneengeschakelde bandrecords
bekijk ook deze wijzers
klassiek
Ballet 1600-1900
Het ballet kent een rijke geschiedenis. Veel belangrijke componisten hebben zich met het genre beziggehouden. Lees meer over de muziek en de ontwikkeling van de dansvorm in deze webwijzer.
populair
Soundtrack
Altijd al willen weten wat de beste soundtracks zijn? Of welke componisten verantwoordelijk zijn voor de deuntjes die u fluit bij het verlaten van de bioscoop? Dan is deze webwijzer voor u bedoeld!