De grootste hit van Jean-Louis Pisuisse is
Broekie Van Jantje
Niet Of Nooit Geweest
Scheiden Doet Lijden
Mens Durf Te Leven
onderwerpen
Technologic I: de eerste synthesizers
Toen eind negentiende eeuw de telefoon en de telegraaf werden uitgevonden, was er al eeuwen geëxperimenteerd met elektriciteit. Toch brak het natuurverschijnsel pas in de twintigste eeuw door als praktisch middel. Voor elektronische instrumenten geldt hetzelfde. In dit hoofdstuk een overzicht van de belangrijkste en bekendste instrumenten.

Trilling
Bij het blazen van een trompet of het aanslaan van een gitaarsnaar gaat er lucht trillen, waardoor er een klank ontstaat. Hoe sneller de trilling, hoe hoger het geluid. Elektronische instrumenten wekken klanken op met een of meerdere oscillatoren. Een oscillator is een elektronische producent van trillingen. De toonhoogte van een oscillator kan op veel manieren worden aangestuurd, bijvoorbeeld via een pianoklavier. Met filters kan het voortgebrachte geluid verder worden bewerkt, waardoor bijvoorbeeld de of verloop van de toon verandert. Via dit principe is er een eindeloze reeks aan geluiden mogelijk.

De zoektocht naar de mogelijkheden van elektronische muziek begon in de eerste helft van de twintigste eeuw in laboratoria gevuld met talloze oscillatoren, filters, effectenboxen en opnameapparatuur. Hier werd de basis gelegd voor de toekomstige synthesizers, drumcomputers, sequencers en samplers. Internationaal bekend was bijvoorbeeld het natuurkundig lab van Philips te Eindhoven, waar onder anderen Dick Raaijmakers een groot aantal composities maakte.

Eerste instrumenten
In de negentiende eeuw waren uitvinders zijdelings bezig met muziekinstrumenten. Elisha Gray maakte in 1876 een muziektelegraaf, al deed hij verder weinig met dit product. Het Telharmonium (1897) van uitvinder Thaddeus Cahill kende wel een grote doorbraak. Groot was het uit dynamo’s bestaande instrument zeker: het woog tweehonderd ton. Hoewel Cahill en zijn bedrijf het instrument niet aan de man konden brengen en snel failliet gingen, werden bepaalde principes van het instrument gebruikt in het befaamde Hammondorgel.

Eind jaren twintig van de twintigste eeuw verschenen verschillende elektronische instrumenten die een stuk handzamer waren, waaronder het Trautonium (1929), de Ondes Martenot (1928) en de Theremin (1929). Waar het Trautonium en de ondes martenot nog wel het uiterlijk hadden van orgels en piano’s, was de Theremin slechts met twee antennes uitgerust. Het instrument hoefde niet eens te worden aangeraakt!

Synthesizer
Het Telharmonium, het Trautonium, de Onders Martenot en de Theremin zijn slechts wat voorbeelden van prototype-synthesizers. Veel uitvinders en fabrikanten werkten naast elkaar aan nieuwe instrumenten, waarvan een aantal al de naam synthesizer voerde. De grote doorbraak kwam eind jaren zestig toen Robert Moog de eerste commerciële synthesizer ontwikkelde. Zijn synthesizer probeerde veel mogelijkheden uit de geluidslaboratoria samen te vatten in een enkele machine. Dankzij de bekende zwarte en witte toetsen had zijn synthesizer meteen een vertrouwde ‘feel’, wat zeker heeft bijgedragen aan het succes van het instrument.

In de decennia verbeterden verschillende producenten (Moog, Yamaha, ARP, Oberheim, Roland) de synthesizer: hij werd lichter, eenvoudiger en kon steeds meer. Met de komst van de Yamaha DX7 (1983) begon het digitale tijdperk. Naast nieuwe klanken, waren deze nieuwe synthesizers goedkoper en betrouwbaarder. Bovendien konden goed geprogrammeerde synthesizers en keyboards nu nog beter andere instrumenten nadoen. Voor puristen een gruwel, voor miljoenen (amateur)muzikanten een zege!
audio fragmenten
Olivier Messian - Turangalîla deel VI met Ondes Martenot
Jacques Brell - Ne Me Quitte Pas met Ondes Martenot
Paul Hindemith - Langsames Stück und Rondo für Trautonium
Oskar Sala - Fanfare met Mixturtrautonium
The Day The Earth Stood Still met Theremin
The Beach Boys - Good Vibrations met (Slide-)Theremin
Clara Rockmore, de Theremin-specialist Clara Rockmore, de Theremin-specialist
De Minimoog, een legendarische synth De Minimoog, een legendarische synth
bekijk ook deze wijzers
populair
Hardrock Metal

Ruige gitaren, beukende drums en een schreeuwende zanger. Zo stellen veel mensen zich heavy metal voor. Deels klopt dat beeld ook wel, maar metal is veel meer dan dat.

klassiek
Klassiek in Vogelvlucht
Kent u dat? De wereld van de klassieke muziek in willen stappen, maar u weet niet waar te  beginnen? Hier helpen wij u verder.