Een elektronische toon wordt vaak voortgebracht door middel van een...
Perforator
Oscillator
Oscilloscoop
Klavier
onderwerpen
Cantabile en cabaletta
Toen Verdi zijn carrière begon was Italië één grote operafabriek. Iedereen ging naar het operatheater. Alleen arme mensen waren zelden in het operatheater te zien, omdat zelfs de goedkoopste kaartjes voor hen meer dan een dagloon kosten. Zij leerden de muziek kennen op andere manieren, bijvoorbeeld van de orgeldraaier op straat. De vraag naar nieuwe opera's was groot. Een componist die de top wilde bereiken moest keihard werken. Componisten als Rossini en Donizetti  produceerden twee à drie opera's per jaar. Zo'n productietempo was onmogelijk geweest als componisten, tekstschrijvers en musici niet gewend waren geweest aan een vaste structuur.

Een opera begon meestal met een koor. De hoofdpersonages werden geïntroduceerd door middel van een zogenaamde entree-aria die een vaste tweedelige vorm had: een langzaam gedeelte (cantabile) en een snel gedeelte (cabaletta). Dromerige fantasieën en gebeden klonken in de langzame gedeelten. In de snelle gedeelten (cabaletta's) konden emoties geuit worden als woede en wraak, of opgewonden hartstocht. Dit waren de momenten waarop zangers indruk konden maken met hoge noten en virtuositeit.

Soms wordt ook wel gesproken van een vierdelige vorm: 1. Recitatief 2. Cantabile 3. Tempo di mezzo 4. Cabaletta. Het cantabile wordt ingeleid door een min of meer gesproken gedeelte (recitatief) en gevolgd door een tussenstuk (het zogenaamde tempo di mezzo). In dit tussenstuk, aangekondigd door een plotselinge tempowisseling, reageren personages op het vertelde of brengen ze nieuwe informatie. Zo wordt de emotionele overgang naar het cabaletta verklaard.

Een typisch voorbeeld is de eerste aria van Leonora uit Il Trovatore. Leonora vertelt haar vriendin Inez dat ze verliefd is geworden op een mysterieuze ridder die ze op een toernooi heeft leren kennen Door de burgeroorlog verloor ze hem lange tijd uit het oog. Inez vraagt wat er vervolgens gebeurde (recitatief). Leonora vertelt in een cantabile hoe zij op een nacht een troubadour hoorde die haar naam zong. Het was de onbekende ridder. Haar vriendin maakt zich zorgen en probeert Leonora te overtuigen de onbekende te vergeten (tempo di mezzo). Maar Leonora’s verliefdheid is te groot en in het cabaletta uit zij haar hartstocht en standvastigheid.

De tweedelige vorm is ook te vinden in de duetten en in de grote ensembles waarmee een akte eindigde. Het orkest diende vooral ter begeleiding van de zanger. Één grote gitaar, zo noemde de Duitse componist Richard Wagner het.

audio fragmenten
Il trovatore: entreearia van Leonora - recitatief
Il trovatore: entreearia van Leonora - cantabile
Il trovatore: entreearia van Leonora - tempo di mezzo
Il trovatore: entreearia van Leonora - cabaletta
Het operatheater La Scala in Milaan Het operatheater La Scala in Milaan
Bezoekers aan La Scala in de 19e eeuw Bezoekers aan La Scala in de 19e eeuw
bekijk ook deze wijzers
klassiek
Richard Strauss
Op 11 juni 2014 is het 150 jaar geleden dat Richard Strauss in München werd geboren. Hij was de belangrijkste Duitse componist van de generatie na Wagner en Brahms. 
wereld
New age
Vroeger had new age een hoog ‘geitenwollensokken’-gehalte, new age was iets voor idealistische maar zweverige mensen. Tegenwoordig is new age echter een wijdverbreid en geaccepteerd begrip.