De belangrijkste balletcomponist ten tijde van Lodewijk XIV was:
Beauchamps
Molière
Lully
Rameau
onderwerpen
Hornin' in: de jaren veertig en vijftig
Ook uitvinders van de bebop als altsaxofonist Charlie 'Bird' Parker en trompettist Dizzy Gillespie beginnen hun carrières in swingorkesten. Halverwege de jaren veertig vinden zij elkaar in clubs in Harlem, New York waar zij in kleine bezettingen deze baanbrekende en artistieke stijl ontwikkelen. De ritmes zijn complex en jagend terwijl de solo's grenzen aan pure zelfexpressie. Een jonge tandartszoon genaamd Miles Davis die naar New York is gekomen om te studeren, mag soms meespelen op trompet. Bud Powell is de onbetwiste pianoheld van de bebop. Maar nog belangrijker zijn de bonkige en hoekige, zowel op blues als avantgarde muziek van de twintigste eeuw gebaseerde composities van Thelonious Monk die hij zelf uitvoert met zijn typerende robuuste en zoekende pianospel. Bebop kent een korte bloeiperiode en plaveit de weg naar de toegankelijkere stijlen cool jazz en hard bop.

Eind jaren veertig is Miles Davis uitgegroeid tot bandleider. In samenwerking met arrangeur en pianist Gil Evans maakt hij het album Birth Of The Cool waarin het bigband concept terugkeert maar op een bijna verstilde, koele wijze. De invloed van klassieke kamermuziek speelt hierbij een rol. Leden van deze band, baritonsaxofonist Gerry Mulligan en altsaxofonist Lee Konitz nemen vervolgens de cool jazz mee naar Californië waar het een eigen leven gaat lijden als West Coast jazz. Trompettist/zanger Chet Baker wordt een belangrijke exponent van deze stroming, beginnend in de band van Mulligan.

Warmbloediger is de hard bop waarin eenvoudige, bluesy thema's vaak niet meer zijn dan opmaten voor solo's van alle bandleden. Davis is hierin opnieuw een belangrijke aangever. De trompettist heeft een groot oor voor talent en musici die onder hem beginnen, zoals altsaxofonist Cannonball Adderly, pianist Horace Silver en tenorsaxofonist John Coltrane, maken vervolgens zelf naam als bandleider. The Jazz Messengers, de groep die drummer Art Blakey overneemt van Horace Silver, geldt als een andere belangrijke leerschool en brengt bandleiders voort als trompettisten Freddie Hubbard en Lee Morgan en saxofonisten Hank Mobley en Jackie McClean.

Jazz beleeft zijn grote bloeiperiode in de jaren vijftig en blijft voortdurend evolueren. Jazzlabels als Blue Note, Prestige, Riverside en OJC floreren maar ook majors als Columbia en Atlantic tekenen artiesten. Jazz ontstijgt de clubs en vind een serieus (blank) publiek in concertzalen. Ook in Europa wordt jazz de tegenhanger van de platte rock 'n' roll en spelen Amerikaanse jazzartiesten in sjieke zalen als het Parijse Olympia en het Scheveningse Kurhaus.

Op de rand van de jaren zestig verschijnen veel klassieke jazzalbums. Miles Davis geeft opnieuw nieuwe impulsen met Kind Of Blue waarop hij onder andere John Coltrane en Canonball Adderly laat soleren op nummers die niet langer zijn gebaseerd op akkoordenschema's maar in modale toonladders blijven voortschrijden. Coltrane vervolgt deze, veel ruimte en openheid creërende wijze van spelen op zijn Giant Steps. De geniale componist en contrabassist Charles Mingus vervolmaakt zijn excentrieke geluid op Mingus Ah Um en de jonge aanstormende altsaxofonist Ornette Coleman onderzoekt in 1959 de freejazz op maar liefst drie albums waaronder The Shape Of Jazz To Come.
audio fragmenten
Charlie Parker - Yardbird suite
Thelonious Monk - Hornin' in
Bud Powell - Un poco loco
Miles Davis - Moon dreams
Gerry Mulligan - My funny Valentine
Horace Silver - Que pasa
Art Blakey And The Jazz Messengers - Moanin'
Miles Davis - So what
Charles Mingus - Goodbye pork pie hat
Ornette Coleman - Lonely woman
bekijk ook deze wijzers
klassiek
Opera in de 20e eeuw
De operageschiedenis van de twintigste eeuw, aan de hand van tien opera’s en een zevendelige cyclus.
jazz
Jazz deel 2 - Van jazzfunk tot nu-jazz

Jazzfunk, fusion, acid jazz, jazzdance en nu jazz: vanaf de jaren zestig kreeg de jazzboom allerlei nieuwe scheuten. Lees in deze webwijzer alles over jazz van 1970 tot nu.