Welke term wordt soms als alternatief gebruikt voor new wave?
Punk
Heavy Metal
Grunge
Post-Punk
onderwerpen
Kerouazy: Beatniks en Pleiners
De van origine Frans Canadese schrijver Jack Kerouac doet zijn vroege inspiratie op in de jaren veertig tussen het zwarte publiek in Minton's Playhouse in Harlem. Op deze plek, waar de bebop werd geboren, bedenkt hij zich dat hij proza wil schrijven als een solo van Charlie Parker: diepgaand, spontaan en in lange zinnen zonder adempauze. 'Blow as deep as your want to blow', schrijft hij later in zijn manifest Belief & Technique for Modern Prose.

Als in 1957 zijn boek On The Road – vol berooide avonturen aan de zelfkant van Amerika en vereringen van jazzhelden - verschijnt, groeit Kerouac uit tot de vader van een populaire tegencultuur of jeugdbeweging die zich de Beat Generation of Beatniks noemt. Poëzie en jazz worden de hoofdingrediënten van het bohemische beatnik-bestaan, geconsumeerd met veel espresso's in grootstedelijke koffiehuizen. Marihuana wordt ontdekt via de jazzscene en er ontstaat een eigen taal, gebaseerd op negerslang met woorden als 'cool', 'dig' en natuurlijk 'hip'. De beatniks, gekleed in Levi's en zwarte coltruien, de vrouwen met zwarte kohl-omrande ogen, zijn de aartsvaders van de hippies, punks, alto's en iedere andere naoorlogse jeugdbeweging.

Ook in Europa wordt jazz, samen met de boeken van Franse existentialisten, gedurende de jaren vijftig opgepikt door een tegen de kleinburgerlijkheid rebellerende jeugd. De Amsterdamse beatniks heten de Pleiners en moeten het opnemen tegen de gevetkuifde rockers of de Dijkers. Maar ook de kunstbeweging COBRA gebruikt jazz als inspiratie, evenals de dichtersgroep de Vijftigers.

In tegenstelling tot Frankrijk, waar iemand als trompettist en schrijver Boris Vian een belangrijke lans breekt voor de moderne jazz, en artiesten als Miles Davis en Art Blakey soundtracks leveren voor Nouvelle Vague films, toont de Nederlandse jazzmuziek nog nauwelijks een eigen gezicht in de jaren vijftig. Er wordt vooral nog geswingd op de maten van Dutch Swing College Band en Pia Beck. Modernere groepen en solisten zijn Rob Pronks Boptet, de Flamingo's, het Atlantic Quintet, Diamond Five, Dutch All Stars, Wessel Ilcken Combo (met zangeres Rita Reys), pianist Louis van Dijk, saxofonist Boy Edgar en trompettist Nedley Elstak. Maar het beeld van Miles Davis en John Coltrane, in 1960 struinend over de tochtige boulevard van Scheveningen voordat zij moeten optreden in het Kurhaus, doet, ook voor Nederlandse jazzfans, romantischer aan.
audio fragmenten
Jack Kerouac - October in the railroad earth
Bob McFadden - The beat generation
Boy Edgar's Big Band - Now's the time
Phillipa Fallon - High school drag
Remco Campert / Benjamin Herman - Lamento
Simon Vinkenoog - Jazz for ever
bekijk ook deze wijzers
populair
Vakantiewebwijzer
Muziek is een geweldige manier om meer te leren over andere landen. In deze webwijzer werpen we ons licht op muziek uit een aantal populaire vakantielanden.
klassiek
Ballet 1900-2000
Het ballet kent een rijke geschiedenis. Veel belangrijke componisten hebben zich met het genre beziggehouden. In deze webwijzer leest u alles over de ontwikkeling van het ballet in de twintigste eeuw.