Wie wordt gezien als de grondleger van ambient?
Brian Eno
Jean-Michel Jarre
Pierre Schaeffer
Michel Waisvisz
onderwerpen
The free spirits: jazz fusion
De dood van John Coltrane in 1967 was symbolisch voor een crisis in de jazz. Het leek alsof jazzmusici alle mogelijkheden van de conventionele toonsoorten hadden uitgeput. Rock werd steeds populairder en veel jonge jazzmusici begonnen elementen uit rock in hun repertoire op te nemen. De rauwe rockenergie werd gecombineerd met de muzikale complexiteit en de krachtige improvisaties uit de jazz. Vibrafonist Gary Burton behoorde met The Time Machine (1966) tot de eerste jazzmuzikanten die begonnen te experimenteren met rockritmes. Een jaar later maakte hij Duster, het eerste echte jazzrockalbum, met gitarist Larry Coryell die al het nodige veldwerk had verricht met zijn een jaar eerder opgerichte band The Free Spirits.

Aan het eind van de jaren zestig, toen veel jazz musici met rockritmes en elektrische instrumenten experimenteerden, waren bands als Cream, The Jimi Hendrix Experience en The Grateful Dead op hun beurt bezig met het verwerken van jazzelementen in hun muziek. Andere bands zoals Blood, Sweat And Tears leenden direct harmonische, melodische en ritmische elementen uit de jazztraditie. Rockbands als Soft Machine, Caravan, Nucleus, Chicago en Frank Zappa, die jazzideeën tot zich namen, richtten zich eerder op de dynamiek die uit versterkte elektrische instrumenten verkregen kon worden, dan op de sound. Zappa bracht in 1972 met The Grand Wazoo en Waka/Jawaka twee jazzgeoriënteerde albums uit met toetsenist George Duke en drummer Aynsley Dunbar.

Gitarist Carlos Santana combineerde salsa, rock, blues en jazz en drapeerde zijn heldere gitaarlijnen over een energieke laag latin percussie. Tussen 1973 en 1976 stonden stevige fusioninvloeden centraal in zijn band. Dit is met name te horen op Lotus (1973), een live album van bijna twee uur met voornamelijk instrumentale fusion.

Ondertussen zat de jazzwereld niet stil. Miles Davis voer zoals altijd zijn eigen koers en trok zich van niemand iets aan. Voor de rest waren de meningen sterk verdeeld. Hoewel vele jazzmusici het gebruik van rockstijlen en elektrische en elektronische instrumenten ernstig bekritiseerden, voegden doorgewinterde jazzveteranen als Buddy Rich, Maynard Ferguson en Dexter Gordon uiteindelijk toch fusionelementen aan hun muziek toe. Naast Davis waren ook Larry Coryell en drummer Billy Cobham met zijn album Spectrum (1973) belangrijke sleutelfiguren in de vroege fusion.

In de jaren tachtig werd fusion vaak verward met het in opkomst zijnde smooth jazz. Het grote verschil met fusion was dat smooth jazz meer een combinatie was van jazz met easy listening pop en lichte rhythm & blues. De gladde, gepolijste smooth jazz producties stonden qua karakter haaks op de rauwe, energieke oorspronkelijke fusion.

Vanaf de jaren tachtig nam de populariteit voor jazz-rock af en begon jazz zich meer te fuseren met wereldmuziek. Uiteraard waren er al vormen van etnische muziek gecombineerd met jazz, zoals latin jazz, waarbij de wereldmuziek voor de basis zorgt en de improvisaties uit de jazz komen. Een andere vorm bevat jazz met aspecten uit de wereldmuziek zoals Night In Tunesia van Dizzy Gillespie, de muziek van Sun Ra die graag gebruik maakte van Afrikaanse ritmes, en het werk van Yusef Lateef dat veel traditionele islamitische instrumenten en elementen met zich meedroeg. De huidige vorm van worldfusion is ontstaan uit de combinatie tussen jazz improvisatie en nieuwe innovatieve ideeën.

Joe Zawinul bleef tot aan zijn dood met The Zawinul Syndicate experimenteren met muziek en muzikanten uit alle windstreken. Hij stak hen aan met zijn experimenteerdrift, zodat hij daarmee vele volgelingen creëerde. Een van de bekendste is de Afrikaanse bassist Richard Bona.
audio fragmenten
Gary Burton - One two 1-2-3-4
Soft Machine - Gesolreut
Nucleus - Roots
Frank Zappa - Cletus awreetus awrightus
Santana - A-1 funk
Larry Coryell - Yin
Joe Zawinul - The harvest
Richard Bona - Esoka bulu
bekijk ook deze wijzers
populair
Elektronische muziek in vogelvlucht
Elektronische muziek bestaat nog maar kort. In slechts een aantal decennia zijn er echter veel elektronische genres ontstaan die behoorlijk uiteenlopen. Van musique concrête tot aan dubstep!
populair
Soul
Soul is misschien wel het grootste geschenk dat de zwarte Amerikanen gaven aan de rest van de wereld. Deze webwijzer vertelt hoe deze muziek ontstond en hoe groot de invloed van soul was op andere muziek.