The Byrds, Bob Dylan en Simon and Garfunkel vertegenwoordigden:
Country pop
Bluegrass
Folkrock
Cowboy jazz
onderwerpen
Liefde voor het alledaagse
In 1894 verloofde Strauss zich met de operazangeres Pauline de Ahna. Tot verbijstering van de aanwezigen vroeg Strauss haar ten huwelijk nadat de driftige diva de partituur van de opera Guntram naar zijn hoofd had geslingerd. Het incident werd het begin van een langdurige en gelukkige relatie, waarin de temperamentvolle Pauline en de flegmatische Richard elkaar perfect aanvulden. In 1903 deed Strauss (inmiddels dirigent aan de Berlijnse Hofopera) verslag van zijn geluk door middel van een 'huiselijke symfonie' (Sinfonia Domestica). Het publiek moest erg wennen aan deze privé  ontboezemingen, inclusief een al te realistische liefdesscène en een knallende ruzie. Men vond het nog ongemakkelijker dan Ein Heldenleben van het jaar daarvoor. Tegenover Romain Rolland legde Strauss echter uit dat het publiek zijn Sinfonia Domestica veel te serieus nam. Het ging de componist niet om een reality soap, maar om liefde voor het dagelijkse leven. De verhaallijn achter de muziek was niet meer dan een pretext voor puur muzikale ideeën.

Hoe kwam het toch dat Strauss soms zo'n weerzin opriep met zijn realistische en pittoreske muziek? Misschien kwam het door de overdadige symfonische klanktaal, waarmee Strauss zich de erfgenaam toonde van een groots verleden. Wagner en Mahler (en zelfs de jonge Schönberg) hadden de orkestrale mogelijkheden uitgebuit voor het verbreiden van metafysische (hemelbestormende) idealen. Strauss deelde hun klank- en stijlenpalet, en toch behoorde hij tot een modernere tijd. Voor hem gold de waarschuwing van Nietzsche's Zarathustra: 'Ik bezweer u broeders, blijf de aarde trouw.' Ergens zag Strauss deze liefde voor het alledaagse als zijn (Nietzscheaans zelfbewuste) bijdrage aan de moderniteit (anders dan de muzikale vernieuwingen waarmee Schönberg en Stravinski het begrip ‘moderniteit’ zouden herijken).

Strauss' Alpensinfonie (1915) is misschien wel de triomf van deze ‘trouw aan de aarde’, omdat het filmisch realisme hier zo mooi samengaat met een overweldigend besef van de natuur en het landschap. De Alpensymfonie biedt een getrouwe weergave van een trektocht door de bergen (van ochtend- tot avondschemering) met een opvallende aandacht voor de locale weersomstandigheden. Halverwege de tocht pakken donkere wolken zich samen, waarna de wandelaars door een schrikbarend onweer worden gegeseld. Naast dit spectaculaire realisme horen we echter ook momenten van verheven schoonheid (Vision, Ausklang, Nacht). Ook over dit werk viel de schaduw van Nietzsche, wiens Antichrist onmiddellijk door Strauss gelezen werd na de publicatie in 1895. Strauss had zelfs met de gedachte gespeeld om ook zijn toongedicht de titel Der Antichrist mee te geven.

Er is nog een aspect aan Strauss' muziek dat benadrukt moet worden, namelijk de enorme veelzijdigheid van zijn vakmanschap. Strauss wordt vooral herinnerd als een componist van liederen, opera's en symfonische gedichten. Hij excelleerde echter in allerlei vocale en instrumentale genres. Strauss´ Deutsche Motette (1913) wordt helaas maar zelden uitgevoerd en opgenomen. Met zijn twintig stemmen (zestienstemmig koor en vier solisten) is het werk een hele uitdaging, zelfs voor professionele koren. Het complexe lijnenspel biedt echter de ideale sfeer voor het stemmige avondlied van Friedrich Rückert. Niet minder intimiderend virtuoos was het ballet dat Strauss componeerde voor de fameuze Ballets Russes in Parijs: Josephs-Legende. 'Een zeer eenvoudige wijn in een veel te extravagante gouden bokaal', zo oordeelde een recensent over dit decadente stuk laatromantiek. De exotische overdaad kon eigenlijk al niet meer toen het ballet in 1914 in première ging. Dankzij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog raakte de virtuoze partituur helaas snel in de vergetelheid.
audio fragmenten
Sinfonia Domestica
Zonsopgang uit Eine Alpensinfonie
Onweer uit Eine Alpensinfonie
Ausklang uit Eine Alpensinfonie
Deutsche Motette
Josephs Legende
Alpenlandschap - Christian Morgenstern Alpenlandschap - Christian Morgenstern
bekijk ook deze wijzers
populair
Country
Countrymuziek behoort in de Verenigde Staten tot de populairste muziekstijlen. Ook in Nederland is er veel belangstelling voor deze van oorsprong eenvoudige plattelandsmuziek.
populair
Blues
Het enige muziekgenre dat tevens een gemoedstoestand kan aangeven: de blues. Een webwijzer over ellende en de uitlaatklep daarvoor, van de meest elementaire vorm tot moderne bluesrock.