Waar besteedde Ate Doornbosch een groot deel van zijn leven aan?
Onderzoek naar middeleeuwse instrumenten
Onderzoek naar Nederlandstalige volksliedjes
Onderzoek naar Brabantse familiegeschiedenissen
Onderzoek naar bomen, voornamelijk de groene linde
onderwerpen
Rosenkavalier en Ariadne auf Naxos
Salome werd spoedig erkend als een meesterwerk. Met het succes van deze opera kon Strauss zijn villa in Garmisch financieren. Met Elektra (1909) ging hij nog een stapje verder in het gebruik van chromatiek en wrange samenklanken. Te ver, vond hij zelf later en met zijn volgende opera's keerde hij terug naar de taal van zijn symfonische gedichten. De stap naar atonaliteit zou hij nooit zetten. Strauss begon vernieuwing te zoeken in vorm en vond wat dat betreft een inspirerende librettist in Hugo von Hofmannsthal. Met hem zou hij in totaal zes opera's componeren.

Voor zijn volgende project wilde Strauss een komedie schrijven. Het werd Der Rosenkavalier (1911). De plompe Baron Ochs wil trouwen met de jonge Sophie en roept daarbij de hulp in van de Markiezin. Zij stuurt daarop haar eigen jonge minnaar Octavian naar Sophie om als tussenpersoon te dienen. De twee worden op slag verliefd op elkaar en Octavian doet vervolgens alles om Sophie voor hemzelf te behouden. Dat lukt uiteindelijk met tussenkomst van de Markiezin die daarmee haar eigen geluk opzij zet.

Onder invloed van Von Hofmannsthal kreeg Der Rosenkavalier een serieuze ondertoon, die nog steeds roert. Een nadeel was dat de opera langer werd dan bedoeld. Het werd echter een succes en bevat muziekstukken die tot Strauss' populairste behoren.

Het contrast tussen de behoefte aan komedie enerzijds en de wens tot diepgang anderzijds bleef de samenwerking tussen Strauss en Von Hofmannsthal beïnvloeden. In hun volgende opera werd dit contrast zelfs expliciet uitgewerkt: twee operagezelschappen, het een komisch en het andere serieus, worden gedwongen met elkaar samen te werken aan één operavoorstelling die vooral niet te lang mag duren. Zo leidde de vormproblematiek van de meer dan drie uur durende Rosenkavalier tot de creatie van Ariadne Auf Naxos (1916): een 'opera over het maken van een opera'.

Na Ariadne componeerde Strauss nog negen opera's, maar geen van allen waren bijzonder succesvol. Zeker na de Eerste Wereldoorlog ontstaat het beeld van een componist die, gezegend door status en succes, niet veel verder kijkt dan zijn eigen besloten (familie)kring en langzamerhand de band met zijn achterban verliest. Veel modernisten vonden hem niet vernieuwend genoeg meer, nu Schönberg de stap naar a-tonaliteit had gezet. Strauss had niet door hoe de wereld veranderde. Spoedig kon hij er niet meer omheen...
audio fragmenten
Rosenkavalier: de markiezin reflecteert over de tijd
Rosenkavalier: Strauss parodieert de wals
Rosenkavalier: liefdesduet
Ariadne auf Naxos: Ariadne treurt over haar verloren geluk
Ariadne auf Naxos: Strauss parodieert Donizetti
Rosenkavalier: Baron Ochs Rosenkavalier: Baron Ochs
bekijk ook deze wijzers
populair
Rock-'n-roll
Deze webwijzer gaat over rock-'n-roll. Niet zomaar een rage uit de jaren vijftig, maar het begin van iets gigantisch:  de popmuziek.
klassiek
Giuseppe Verdi
Giuseppe Verdi staat op nummer één. Van geen enkele andere componist worden wereldwijd meer opera's geprogrammeerd. In 2013 is het tweehonderd jaar geleden dat hij werd geboren.