De catalogus van muziekweb.nl telt meer dan 150 albums met als titel of ondertitel Live at the Village Vanguard. De grote namen van de 20e-eeuwse jazz stonden op het podium van deze kleine en sfeervolle jazzclub in Greenwich Village en maakten er vaak magische live-opnames. Vandaar dat ook hedendaagse jazzartiesten er graag hun optredens vereeuwigen.
In het najaar van 2022 geeft de Amerikaanse saxofonist Ben Wendel met zijn kwartet een serie concerten in de Village Vanguard. Hij opent zijn shows en later het album Under Story – Live At The Village Vanguard (2024) met een lange en bezielde solo. Het is Wendels eerbetoon aan saxofonisten als John Coltrane, Sonny Rollins en Dexter Gordon, die hem voorgingen op dit podium. Hij groeide op met hun live-albums uit de Village Vanguard. Het kwartet pikt vervolgens collectief de magie op die hun beroemde voorgangers hier achterlieten; Under Story is een geweldig live-album dat de ondertitel Live at the Village Vanguard waardig draagt.
De Village Vanguard wordt in februari 1935 geopend door Max Gordon aan Seventh Avenue in de wijk Greenwich Village van New York City. Hij laat aanvankelijk dichters en folkartiesten optreden. Op zondagmiddag zijn er jazz-jamsessies. Onder andere Gordons toekomstige vrouw, de jonge beatnik en rechtenstudent Lorraine Stein, vraagt hem naar meer jazz in de club. Na enige try-outs krijgt in 1957 jazzmuziek prioriteit in de Village Vanguard. Een van de eerste artiesten die er voor het label Blue Note live-opnames maakt, is saxofonist Sonny Rollins. Op het iconische album A Night at the Village Vanguard (1958) speelt Rollins in triobezetting. Zijn keuze om met alleen een ritmesectie (zonder pianist) te spelen geeft hem alle ruimte om te soleren en vormt de basis van de, inmiddels gerenommeerde triobezetting in de jazz.
In 1961 vinden er twee live opnamesessies plaats die Village Vanguard op de kaart zetten als prominente jazzclub. Op zondag 25 juni speelt het Bill Evans Trio er vijf sets (twee in de middag, drie in de avond). Het album Sunday at the Village Vanguard verschijnt nog datzelfde jaar. Het wordt niet alleen gezien als een van de beste live-albums ooit, maar zet de standaard voor het pianotrio in de moderne jazz. 11 dagen na de opnames overlijdt contrabassist Scott LaFaro bij een verkeersongeluk. Het doet het label Riverside besluiten om vooral de beste momenten van LaFaro op het album te zetten. Meer opnames van dezelfde concertdag verschijnen een jaar later als Waltz For Debby.
Begin november 1961 geeft John Coltrane een serie van vier concerten die worden opgenomen door zijn nieuwe label Impulse!. Coltrane stelt er niet alleen zijn nieuwe band voor, met pianist McCoy Tyner, rietblazer en fluitist Eric Dolphy, drummer Elvin Jones en bassist Reggie Workman, maar introduceert hier ook zijn nieuwe stijl met invloeden uit freejazz en avant-garde. Zijn lange improvisaties op modale cadansen die een jaar later op het album Live! At the Village Vanguard verschijnen, oogsten evenveel verering als verafschuwing in de jazz-goegemeente. In 1997 verschijnen de complete opnames van deze, inmiddels legendarische concerten op vier cd’s.
De 27-jarige pianist Brad Mehldau moet op zijn minst de hete adem van de geest van Bill Evans in zijn nek voelen wanneer hij in de zomer van 1997 zes avonden aaneen speelt in de beroemde club. Ook hij speelt hier met een jazztrio en een jaar eerder verscheen het album The Art of Trio Volume One waarop Mehldau het door Evans gevestigde concept verder uitbouwt. De muzieksite All Music noemt het brutaal dat Mehldau zijn The Art of Trio Volume Two als hoofdtitel Live at the Village Vanguard (1998) geeft. De titel is inmiddels beladen, maar er is geen woord aan gelogen en het Brad Mehldau Trio vult het meer dan waardig in, ook twee jaar later op deel vier Back at the Vanguard (1999). De Art of Trio-serie van meesterpianist Mehldau draagt eind jaren 90 bij aan de jazzrenaissance die tot op de dag van vandaag bloeit.
Max Gordon bestiert de club tot zijn overlijden in 1989, waarna Lorraine het overneemt tot haar dood in 2018. Hun levenswerk de Village Vanguard blijft gelukkig voortbestaan en Live at the Village Vanguard-albums blijven met regelmaat verschijnen. Opnames die altijd een intieme sfeer uitdragen en mooi droog en helder van akoestiek zijn, met op de achtergrond een klein maar enthousiast publiek.
Mark Ritsema
