Bij het beluisteren van het verzamelde werk Hear My Song: The Collection 1967-1995 van Laura Nyro springen verschillende dingen gelijk op in mijn gedachten; de poëtische toon van haar songteksten, de genadigheid waarmee ze haar boodschap brengt, het Carole King-achtige singer-songwriter aspect van haar muzikale insteek.
En toch, moet ik bekennen, kende ik haar niet. Een online zoektocht brengt me niet veel verder, maar naar aanleiding van het in 2024 verschenen Hear My Song: The Collection 1967-1995, een collectie van 19 CD’s met veel nooit uitgebrachte demo’s, komen er af en toe recensies omhoog. En die zijn niet mis. Nyro lijkt een onuitwisbare indruk te hebben gemaakt op een hele generatie artiesten en muziekliefhebbers. Een goed moment om deze artiest in het zonnetje te zetten in de hoop dat haar werk ook resoneert bij de jongere generaties die houden van creatieve eigenzinnigheid.
Haar tweede album Eli And The Thirteenth Confession (1968) wordt gezien als het begin van Nyro’s carrière. Een album dat uitkwam toen Nyro een prille 20 jaar was, maar in haar nummers klinkt een volwassen theatraliteit en eigen stem door. De afwisseling in stemgebruik, instrumentatie en genres is kenmerkend voor de stijl die Nyro aan het ontwikkelen is op het moment van uitgave. Pop, folk, soul, singer-songwriter en jazz komen allemaal in meer en mindere mate langs op het album.
Nyro’s volgende album New York Tendaberry (1969) betekende haar doorbraak en kreeg veel lovende kritieken. In het titelnummer zijn de herkenbare uithalen te horen, waar haar bereik mooi naar voren komt, maar ook de soms ingehouden, soms bombastische pianobegeleiding. Nyro schuwt geen moeilijke onderwerpen en weet dit op een metaforische manier in haar teksten te verwerken. Ze vertelt het verhaal van haar New York, compleet met het bitterzoete perspectief wat komt kijken bij het opgroeien in de grote stad in de jaren ‘60.
Waar tussen de vorige twee albums maar één jaar zat, verschijnen haar albums vanaf Smile (1976) sporadischer. Walk the Dog & Light The Light uit 1993 is meer soul-gericht en de onderwerpen omspannen feminisme, dierenrechten en de rechten voor first nation gemeenschappen in Amerika. In tegenstelling tot de polarisatie die vaak voortkomt uit het bespreken van dit soort onderwerpen, wilde Nyro vooral de verbinding opzoeken: Met elkaar, met de wereld, met de andere levensvormen die op aarde rondliepen. Ze spreekt haar wens uit door middel van muziek nader tot elkaar te komen.
Op de verzamelbox Hear my song staan prachtige en nog nooit uitgebrachte versies van Nyro’s nummers. Voor een artiest die bijna liever in de coulissen optrad dan voor op het podium, is haar muziek opzwepend en waren haar ambities groot. Een nummer als And When I Die komt toch anders binnen als je het kortstondige leven van Nyro en haar vroegtijdige dood in 1997 in acht neemt. Maar het heeft, zoals al haar nummers, veel soul, een oude ziel zou je ook kunnen zeggen.
Ook de demo van Stoned Soul Picnic is een bijzonder inkijkje in de manier waarop Nyro muziek maakte. Waar ze soms keuzes nam in haar professionele leven die haar bijna tegenwerkte, leek ze dat wel te doen uit een persoonlijke overtuiging dat ze een verhaal te vertellen had. Zonder concessies te maken. Een originele stijl, zowel muzikaal als tekstueel, zorgt voor een bijzondere artiest met een oeuvre waar je u tegen zegt.
Vera van Buren
