Waarschijnlijk kan iedereen die dit heeft meegemaakt het beamen: zwanger zijn is een transformatieve ervaring. Een kindje verwachten zet niet alleen je lichaam op haar kop, ook het afscheid nemen van je oude leven en het verwelkomen van een nieuw leven is daar onderdeel van. Ondanks de grootte van de ervaring, wordt zwangerschap en de geboorte van kinderen vaak weggezet als iets wat zich puur en alleen in het privédomein afspeelt, en laat de verhouding tussen het privé leven en het publieke leven iets zijn wat lang onder vuur is komen te staan in het publieke debat over emancipatie.
Waar vrouwen tot niet zo heel lang geleden nog arbeidsongeschikt werden geacht nadat ze waren getrouwd en hun primaire taak op deze aarde leek om kinderen te baren, zo verloopt ook het artistieke debat. Want kan een moeder nog wel kunst maken? Vaak afgebeeld als passief object die haar stem verliest nadat ze een kind krijgt, wordt het narratief de afgelopen jaren flink omgedraaid. Zo zijn er tentoonstellingen, gecureerd vanuit het perspectief van de moeder, maar wordt er ook volop muziek gemaakt door mensen die deze levensveranderende ervaring verklanken. Een ervaring die zo veel mensen meemaken, maar nog steeds wordt weggezet als iets alledaags, juist omdat het zoveel gebeurt.
Gelukkig zijn er altijd muziekartiesten die dit onderwerp op een manier weten te verklanken die dieper gaat dan alleen het huiselijke geluk of de slapeloze nachten.
Een goed voorbeeld van een artiest die vrouw-zijn en moederschap tot een nieuw, artistiek niveau tilt is Laura Marling. Haar albums hebben vaak een zelf-reflecterende insteek, waarin ze kritisch is op de manier waarop onze maatschappij vrouwen behandelt en uitspraken doet over haar zelfbeschikkingsrecht als artiest. Autonomie en identiteit spelen hierbij een belangrijke rol en haar keuze om haar privéleven gescheiden te houden van haar publieke leven spreekt boekdelen. Hoewel Marlings album Song For Our Daughter (2020) de fictieve ervaring van het hebben van een kind bespreekt, is Patterns In Repeat (2024) het album waarop ze daadwerkelijk moeder is geworden. Zoals de titel van het album suggereert, grijpt het album terug op de cycli van vrouwen die moeder werden. In Child of mine bezingt Marling haar ervaring als nieuwe moeder; hoe haar leven in de kern is veranderd maar sommige zaken gewoon doorlopen, ook zaken waar je liever afstand van zou willen doen. Met dit album bewijst Marling dat een kind krijgen je inspiratie verre van doet verdwijnen, het brengt juist een nieuw inzicht met zich mee wat als vruchtbare bron kan dienen.
Niet alleen moeders halen inspiratie uit de geboorte van hun kinderen. In 2019 schreef Faberyayo, het pseudoniem van De Jeugd Van Tegenwoordig-lid Pepijn Lanen, een vervolg op zijn album Coco (2012). Het album genaamd, gaat over zijn gezin en neemt het gezinsleven als een zoete ode aan alles wat vaderschap voor hem zo mooi maakt. Het album is geproduceerd door Benny Sings en de muziekvideo voor Lego kastelen is een ontroerende ode aan zijn zoontje. Naast dit album heeft Faberyayo ook de podcast V4der, waarin hij het ouderschap bespreekt met bekende vaders. Wat zou muziek zijn als het geen reflectie is op het leven?
Een klassieke ballad, geschreven twee weken voordat, volgens Britney Spears zelf, ze erachter kwam dat ze zwanger was van haar eerste kindje. Het nummer is een ballad waarin ook weer de reflecterende aard van het moederschap wordt bezongen. Volgens Spears was dit nummer dan ook een soort voorbode van het moederschap. Aangezien we inmiddels weten hoe bewogen haar leven is geweest sinds die tijd, lijkt dit nummer een rustig en introspectief moment voordat de chaos begon.
Dat zwangerschap de ervaring vormt van artiesten, blijkt uit Halsey’s nummer I am not a woman I’m a God, van haar album If I Can’t Have Love, I Want Power uit 2021. Halsey heeft het nummer geschreven en de videoclip opgenomen tijdens de zwangerschap van diens eerste kind. Het nummer bezingt de dualiteit van een identiteit en kan een interpretatie zijn van tijdelijk twee mensen in één zijn. Het is in ieder geval een krachtig nummer wat menig vrouw bij kan staan tijdens een bevalling. Een sub-genre van muziek waar trouwens nog wel een gat in de markt te dichten valt.
Ook vrouwen die zelf nooit zwanger zijn geweest schrijven over deze ervaring. Zo ook Sara Bareilles, die In haar musical Waitress schrijft over zwanger worden en het krijgen van een kindje. Waar het meest bekende nummer uit de musical, She used to be mine, vooral gaat over het verliezen van je identiteit en de onzekerheid die een zwangerschap en nieuw leven met zich meebrengt, gaat Everything changes over de kracht die dit nieuwe leven je juist kan geven. Volgens Bareilles is de liefde die je kind je geeft een spiegel waarin het reflecteert wie jij bent. Wezenlijk hetzelfde thema in twee nummers, waar de één meer in de fantasie en gevoelswereld blijft en de ander, als de baby er dan eenmaal is, je meeneemt in het ‘grote gevoel’ van je kindje werkelijk in je handen hebben.
Er wordt in meer en mindere mate letterlijk gezongen over het gezinsleven. Iemand die dit meer symbolisch, of zelfs muzikaal, benadert is Kurt Vile. Zoals alleen hij dat kan, geeft hij een poëtische draai aan de dagelijkse dingen in het leven. Zo ook in Dandelions, een ode aan zijn vrouw en twee dochters. Het thema van het nummer komt met de getokkelde akoestische gitaar, dromerige achtergrondgeluiden in combinatie met Vile’s bijna gesproken zang goed tot zijn recht. De herhalende patronen doen denken aan een wandeling door het bos, en zeker wanneer je wel eens met kinderen wandelt, de kracht van herhaling.
Één van de nummers die natuurlijk niet op deze lijst kan ontbreken is Stevie Wonders hit Isn’t she lovely, geschreven voor de geboorte van zijn dochter, Aisha. Zoals alles wat Stevie Wonder lijkt aan te raken is ook dit nummer muzikaal goud, waar je in de opnames naast de muziek ook geluidsopnames hoort van zijn pasgeboren baby. Het nummer zal tijdloos voelen voor alle ouders op de roze wolk na de geboorte van hun kindje. Om al die redenen, een klassieker!
Ook David Bowie heeft de geboorte van zijn kind bezongen. Het verhaal gaat dat Bowie in 1971 naar een Neil Young plaat luisterde toen hij het nieuws kreeg dat zijn zoon was geboren. Naar aanleiding daarvan schreef hij het nummer Kooks - waar jaren later de Britse band The Kooks zichzelf naar heeft vernoemd - geïnspireerd door vroege Neil Young muziek. Het thema beschrijft meer dan de geboorte, maar nodigt zijn pasgeboren kindje uit deel te nemen aan de romantiek en het leven van zijn twee ouders.
Vera van Buren
