De Roemeens-Nederlandse Alex Simu is een veelgevraagd filmcomponist en musicus. Het album Echoes of Bucharest van het Alex Simu Quintet ontstond vanuit zijn eigen compromisloze visie. In zes composities kijkt Simu terug op zijn jeugd in Boekarest. Herinneringen hieraan vond hij tijdens zintuigelijke ervaringen op de meest onverwachte plekken over de hele wereld, zo vertelt hij.
Klarinettist saxofonist en componist Alex Simu verzamelt geuren en grappen. Van de geuren maakt hij zelf parfums, de grappen waardeert hij om hun filosofische diepgang: ‘Je beseft de waarheid ervan terwijl je lacht.’ Het past bij iemand voor wie herinnering niet alleen in beelden of verhalen zit, maar ook in zintuiglijke ervaringen. Want hoe volwassen je ook wordt, bepaalde herinneringen uit je kindertijd blijven altijd resoneren. Zo kan iemand die in Boekarest is opgegroeid, al 24 jaar in Nederland woont en over de hele wereld heeft opgetreden, nog steeds overal kleine schatten uit Boekarest terugvinden. En die verborgen echo’s via muziek hoorbaar maken.
Zijn album Echoes of Bucharest, dat werd opgenomen in 2016 en in 2019 verscheen bij het Duitse Berthold Records, ontstond uit wat Simu een ‘resonantie van je persoonlijke essentie’ noemt: wie ben jij in je puurste kind-zijn? Wat raakte je in je diepste ziel, voordat je volwassen werd?
Terwijl hij als musicus en veelgevraagd filmcomponist de wereld rondreisde, vond Simu zijn jeugd in Boekarest op meerdere plekken onverwachts terug: op een concertlocatie in Havana, tijdens een lentedag in New York, of zelfs in een köfte-restaurantje in Caïro. Simu verbindt dat laatste met de periode dat Roemenië tot het Ottomaanse Rijk behoorde, toen veel gastronomie over de regionen werd uitgewisseld. En eten, net als geur en muziek, is immers ook een sterke drager van herinneringen.
Deze echo’s vormden de aanleiding tot Echoes of Bucharest en met die gedachte valt iedere track te beluisteren alsof je door de ogen van een kind meekijkt. Openingstrack Open-Air Concert is daar een tekenend voorbeeld van. Geïnspireerd op de liefdesgedichten Spectacle Open Air van de Roemeense dichter Nina Cassian (die tevens veel kinderverhalen schreef) legde Simu zijn compositie naast haar werk, om met elkaar te laten resoneren.
Als het over Boekarest zelf gaat, uit Simu zich niet positief over het uiterlijk van de stad. Toch hoor je in alles hoe zijn liefde ervoor doorsijpelt. Bovendien verdwijnen de ‘lelijke communistische gebouwen’ als het donker wordt. Door het licht uit de oude lantaarnpalen wordt alles romantischer in de straten, het park en bij de rivier. Vanaf het begin wist Simu dat hij over dat lantaarnlicht een nummer wilde schrijven. De echo voor dit beeld trof hij overigens in Amsterdam.
Simu vergelijkt de Roemeense hoofdstad ook wel met Parijs, ‘zonder de architecturale schoonheid, die Boekarest mist’. De twee steden kennen volgens hem beide een ‘radicale intensiteit’. Met die parallel in zijn hoofd componeerde hij Slowly Dancing for Peace, een nummer dat wijdere bekendheid kreeg als soundtrack voor drie films.
Het vierde nummer noemt Simu ‘het meest pijnlijke’: The Orphan. Het heeft een dubbele lading. Simu zag vaak weeskinderen toen hij opgroeide, maar merkte ook hoe na de val van de muur veel jongeren het contact met hun ouders verloren: ‘Ze spraken elkaar nog wel, maar begrepen elkaar niet meer.’
Naast alle filmmuziek die Simu in opdracht maakte, beschouwt hij Echoes of Bucharest als het enige album waarin hij zijn persoonlijke visie compromisloos kon uitvoeren. Alhoewel… er moesten toch een paar darlings worden gekilld. Zo wilde hij het liefst saxofoon spelen op alle zes nummers, tot hij met zijn medespelers tot het akkoord kwam dat een basklarinet hier en daar beter klonk. Een pijnlijke keuze, vooral als je je bedenkt dat zijn hele carrière begon met de saxofoon.
Die liefde wordt alsnog veelvuldig aangehaald op het album. Vooral in Armenian Street, dat hij opdroeg aan de Roemeense saxofonist Garbis Dedeian, met wie Simu in zijn jonge jaren in de kroegen van Boekarest optrad. Garbis was de reden dat Simu überhaupt saxofoon ging spelen. En Armeense muziek, zowel volks- als kerkmuziek en jazz, zijn nog altijd van grote invloed op zijn werk. Zo geeft deze jeugdherinnering decennia later nog steeds richting aan zijn muziek. De drumsolo aan het eind refereert aan het leed en de gruwelijkheden die het Armeense volk heeft ondergaan.
Het thema van het slot- en titelnummer is de Roemeense Revolutie van 1989, waarin Roemenië zich losmaakte van het communisme en dictator Nicolae Ceaușescu. En dat hoor je, aan de langzame ‘rise-up’ na de twijfelende gitaar. De folkloristische motieven die Simu erin verwerkte komen van een van de bekendste Roemeense volksliedjes. In de Ottomaanse periode kwamen oriëntaalse muziekmodi in zwang; iedere regio kreeg een eigen modus toegewezen die met de sfeer uit die regio werd geassocieerd. Zo komen alle echo’s van de wereld samen in deze modus van de stad uit Simu’s jeugd.
Het maken van het album was een heel bewust proces. Voordat er iets werd opgenomen, ging het ensemble op tournee om te testen hoe de muziek op het publiek overkwam. Na de opnames deed Simu expres langzaam over het mixen, om het proces zo kwalitatief mogelijk te laten verlopen.
Een filosofische, bijna mystieke houding om het leven bewust en betekenisvol te leven, schemert door in zowel Echoes of Bucharest als in Simu zelf. ‘Muziek is voor mij een manier om terug te keren naar ervaringen die je rationeel niet kunt bevatten.’ Dit alles zonder de humor uit het oog te verliezen; want net als bij een goede grap zit de betekenis soms verborgen in het moment waarop je even je verstand loslaat.
Marlene Dirven
